TÂM THẦN PHÂN LIỆT

Tâm thần phân liệt là một bệnh loạn thần nặng, tiến triển suốt đời dẫn đến sa sút về cảm xúc, ý chí, ngôn ngữ, nhận thức, khiến bệnh nhân trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Hiểu rõ về bệnh giúp chúng ta có thể nhận biết và hỗ trợ người bệnh kịp thời. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn thông tin cơ bản về tâm thần phân liệt, giúp bạn hiểu rõ hơn và có những biện pháp hỗ trợ phù hợp cho bản thân hoặc người thân xung quanh.

1. Tâm Thần Phân Liệt Là Gì?

Định nghĩa và khái niệm cơ bản

Tâm thần phân liệt (TTPL) là một bệnh loạn thần nặng, đặc trưng bởi các triệu chứng dương tính và các triệu chứng âm tính, căn nguyên là do rối loạn gen di truyền. Bệnh tiến triển suốt đời, dẫn đến sa sút về cảm xúc, ý chí, ngôn ngữ, nhận thức…

Tầm quan trọng của việc hiểu rõ bệnh

Một nghiên cứu tổng quan năm 2012 cho thấy tỉ lệ hổi phục về lâm sàng và xã hội của tâm thần phân liệt là rất thấp, chỉ một trên bảy bệnh nhân và tỉ lệ tái phát cao nếu bệnh nhân không tuân thủ thuốc. Ngoài ra các bệnh nhân tâm thần phân liệt còn có tuổi thọ giảm đáng kể.

2. Triệu Chứng Của Bệnh Tâm Thần Phân Liệt

Các triệu chứng trong tâm thần phân liệt (TTPL) vô cùng phong phú, vô cùng phức tạp và luôn biến đổi, nhưng đa số tác giả đều chia ra 2 loại triệu chứng chính là triệu chứng dương tính và triệu chứng âm tính.

Các triệu chứng dương tính:

Triệu chứng dương tính trong tâm thần phân liệt bao gồm các biến đổi quá mức quá trình tư duy (hoang tưởng), tri giác (ảo giác), lời nói (ngôn ngữ hỗn loạn) và hành vi (hành vi thanh xuân và căng trương lực).

Hoang tưởng: Những ý nghĩ sai lầm, không phù hợp với thực tế, không thể thay đổi ý nghĩ của bệnh nhân bằng giải thích hoặc bằng chứng ngược lại, chi phối hành vi của bệnh nhân.

Ảo giác: Nghe thấy, nhìn thấy hoặc ngửi thấy những thứ không có thật

Ngôn ngữ vô tổ chức: câu trả lời của bệnh nhân chệch khỏi câu hỏi, không phù hợp với câu hỏi hoặc thậm chí là sự kết hợp các từ lộn xộn không thể hiểu được. Ngôn ngữ vô tổ chức ảnh hưởng đến giao tiếp hàng ngày.

Hành vi vô tổ chức: Hành vi không có mục đích, thường lố lăng, kỳ dị, không phù hợp hoàn cảnh.

Hành vi căng trương lực: Sững sờ hoặc kích động, hành vi định hình

Các triệu chứng âm tính

Cảm xúc cùn mòn: Bệnh nhân mất đi sự cởi mở trong giao tiếp, không quan tâm tới môi trường xung quanh. Vẻ mặt đơn điệu, hầu như không biểu lộ cảm xúc

Mất ý chí: Người bệnh mất hết sáng kiến, mất động cơ, hoạt động không hiệu quả. Các thói quen nghề nghiệp cũng mất dần đến nỗi không muốn làm bất kỳ việc gì nữa, do vậy khả năng lao động bị giảm sút. Họ mất việc làm, lối sống ngày càng suy đồi, không muốn làm gì, chỉ nằm lỳ một chỗ

Ngôn ngữ nghèo nàn: Bệnh nhân biểu hiện sự nghèo nàn về vốn từ, giảm số lượng từ khi nói, nói chậm và nói ngắt quãng, các ý tưởng được diễn đạt

3. Nguyên Nhân Của Bệnh Tâm Thần Phân Liệt

Tâm thần phân liệt là một rối loạn phức tạp và không đồng nhất. Mặc dù đã được nghiên cứu từ lâu nhưng nguyên nhân của tâm thần phân liệt vẫn chưa được hiểu biết đầy đủ. Từ lâu các nhà nghiên cứu đã cho rằng nguyên nhân của tâm thần phân liệt là do yếu tố di truyền kết hợp với các yếu tố môi trường và sự mất cân bằng của các chất dẫn truyền thần kinh.

4. Phương Pháp Chẩn Đoán

Bác sĩ khám phát hiện các triệu chứng dương tính và âm tính.

Bác sĩ làm các xét nghiệm loại trừ các nguyên nhân khác như chụp CT sọ não, xét nghiệm nước tiểu, điện não

Chẩn đoán theo tiêu chuẩn chẩn đoán của hội tâm thần học MỸ DSM5 hoặc tổ chức y tế thế giới ICD 10

5. Phương Pháp Điều Trị

Giai đoạn cấp bệnh nhân cần được điều trị nội trú trong bệnh viện có chuyên khoa Tâm thần bằng thuốc an thần kinh hoặc sốc điện. Nếu bệnh nhân hợp tác điều trị thì có thể dùng thuốc uống, còn những bệnh nhân không hợp tác điều trị thì nên dùng thuốc tiêm. Gia đình cần phối hợp giám sát việc tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ điều trị. Thuốc phải dùng suốt đời.

6. Kết luận

Tâm thần phân liệt là một rối loạn tâm lý phức tạp và nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cách suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của người bệnh. Việc nhận biết và hiểu rõ về bệnh này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ, chăm sóc và điều trị. Bệnh tâm thần phân liệt tuy nghiêm trọng nhưng với sự hiểu biết đúng đắn, chẩn đoán kịp thời và phương pháp điều trị phù hợp của các chuyên gia bác sĩ chuyên khoa tâm thần người bệnh hoàn toàn có thể sống một cuộc sống ý nghĩa và hòa nhập với xã hội.

Liên Hệ

     Bác sĩ PHẠM THỊ THU Khoa tâm thần Bệnh viện 103

     Điện thoại: 0397007074 hoặc 0869812989

     Website: bacsitamthan.net

     Địa chỉ: CT2 Chung cư viện 103, Yên Xá, Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội.

Tham Khảo

Cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế https://moh.gov.vn/home 

Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ: https://www.psychiatry.org/

Viện Sức khỏe Tâm thần Hoa Kỳ https://www.nimh.nih.gov/

Tổ chức Y tế Thế giới – Sức khỏe Tâm thần https://www.who.int/mental_health